19 Paź 2016

Kiedy trzeba upaść (aby się podnieść) ?

upadlosc_michal_gorecki-compressor

 

Wejście życie z dniem od 1 stycznia 2016 r. ustawy z dnia z dnia 15 maja 2015 r. Prawo Restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2015 r. poz. 978) oznaczało nie tylko wprowadzenie nowych przepisów regulujących postępowania restrukturyzacyjne, lecz również fundamentalne z praktycznego punktu widzenia zmiany w przepisach Prawa upadłościowego. W szczególności na uwagę każdego menedżera wyższego szczebla (obecnie już nie tylko członka zarządu) zasługuje nowa definicja pojęcia „niewypłacalności”. Jak stanowi art. 10 ustawy: „upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny”, a niezgłoszenie wniosku o upadłość przez menedżera łączy się z szeregiem negatywnych następstw w stosunku do jego majątku i osoby tak na płaszczyźnie odpowiedzialności cywilnej, jak i podatkowej oraz karnej.

Dotychczasowa definicja „niewypłacalności” w dużej mierze odrywała się od realnych okoliczności spotykanych w praktyce działalności gospodarczej i wymagała daleko idącej „twórczej” wykładni sądowej. Dłużnik był uznawany za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonywał swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jak również wówczas gdy będąc podmiotem prawa (innym niż osoba fizyczna) jego zobowiązania przekroczyły wartość posiadanego majątku. Literalnie nawet jednodniowe opóźnienie w zapłacie co najmniej dwóch faktur oznaczałoby stan niewypłacalności. Podobnie nie było jasne czy potoczny zwrot „wartość majątku” należało rozumieć jako wartość księgową (wartość aktywów bilansowych) czy też wartość rynkową lub likwidacyjną. Drugie rozwiązanie wydawało się bardziej rozsądne, jednak przysparzało bardzo poważnych trudności praktycznych w ocenie przez menedżerów czy w danym momencie występuje już stan niewypłacalności w świetle przepisów czy też jeszcze nie (mimo ew. ujemnej wartości kapitałów własnych).

Obecna definicja „niewypłacalności” oraz nowe brzmienie pozostałych przepisów art. 10 Prawa upadłościowego wprowadzających system domniemań prawnych w dużo większym stopniu uwzględnia realne doświadczenia osób zarządzających przedsiębiorstwami i wydaje się przyjmować bardziej praktyczną perspektywę. Dłużnik jest uznawany za niewypłacalnego, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się jednocześnie, że niewypłacalność występuje, gdy: (1) opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące, (2) w przypadku podmiotów prawa innych niż osoby fizyczne, gdy zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres dłuższy niż dwadzieścia cztery miesiące.

Przepis został również uzupełniony o dodatkowe reguły wskazujące, że do majątku nie wlicza się składników niewchodzących w skład masy upadłości, a do zobowiązań pieniężnych nie wlicza się zobowiązań przyszłych, w tym zobowiązań pod warunkiem zawieszającym oraz zobowiązań wobec wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach (np. tzw. kredyt handlowy – dostawy z odroczonym terminem płatności).

Wyrażenie „majątek” uległo doprecyzowaniu poprzez wprowadzenie domniemania odwołującego się do pojęć rachunkowych, a więc wartości możliwych do łatwej weryfikacji. Zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli na podstawie bilansu ich wartość (z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych) przekracza wartość aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Co ciekawe w nowej wersji przepisów przewidziano bardzo istotne wyłączenie dotyczące spółek osobowych z udziałem osoby fizycznej (o ile odpowiada ona w danym przypadku całym majątkiem za zobowiązania spółki, tj. np.: w spółkach jawnych). W takim przypadku ocena stanu niewypłacalności oparta jest wyłącznie na ocenie przez sąd czy spółka utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych i nie stosuje się żadnego z dalszych przepisów precyzujących (jw.) pojęcie niewypłacalności.

Więcej na temat stanu niewypłacalności w świetle przepisów prawa updłościowego i restrukturyzacyjnego:

Michał Górecki, Radca Prawny

m.górecki@i-dgp.com

Zostaw Komentarz